state-dependent relationship of money multipliers : A new look at the money creation process

Document Type : Research Paper

Authors

1 Azad Islamic University Of Yazd

2 Department of Economics. Yazd branch.Islamic Azad University. Yazd. Iran

3 Assistant Professor at Economics, Department of Economics, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran

10.22034/epj.2025.21877.2613

Abstract

سیاستگذاران در کنترل چرخه پولی و در نتیجه سیاستهای ضد تورمی همچنان بر رویکرد سنتی خلق پول تاکید می کنند. اما شواهد حاصل از برخی مطالعات اخیر نشان می دهد این رویکرد از طرق مختلف ناکافی است. در مطالعه‌ی حاضر مقادیر وابسته به وضعیت ضرایب فزاینده پولی در اقتصاد ایران طی بازه‌ی‌ زمانی 1400:04- 1378:04 مورد بررسی قرار گرفته است. با استفاده از یک فرایند همجمعی آستانه ای، روابط بلندمدت غیرخطی ضریب فزاینده وام دهی و ضریب فزاینده نقدینگی تایید شده و نتایج نشان می دهد که در اقتصاد ایران ضریب فزاینده وام دهی علت گرنجری ضریب فزاینده نقدینگی است و تعدیل به سمت تعادل بلندمدت ضریب فزاینده نقدینگی کاملاً نامتقارن و معنی‌دار است. همچنین نتایج حاصل از یک مدل چرخش مارکوف گارچ حاکی از آن است که ضریب فزاینده وام دهی دارای مدلی است که در آن میانگین رژیم ها بطور قابل توجهی بالاتر از ضرایب فزاینده پول و شبه پول است. به نظر می رسد اصلاح دیدگاه چرخه خلق پول و تحلیل شرایط امروزه اقتصاد ایران نیازمند بازنگری جدی است و توجه به رویکرد سنتی ضریب فزاینده پولی( حداقل) کافی نیست. به جای اینکه توجه خود را صرفا بر کنترل پایه پولی و صرفا بر منابع عرضه پول قرار دهیم بهتر است توجه خود را به کنترل تقاضای وام و اعتبار از طرف جامعه معطوف کنیم. از طرف دیگر شرایط امروز اقتصاد ایران و وجود تورم های بالا تقاضای وام را از طرف جامعه به شدت بالا برده است. به نظر می رسد کنترل تورم و ریشه های آن از منظر غیر پولی برای کنترل تقاضای وام و اعتبار اجتناب ناپذیر است. بر این اساس، کنترل بودجه دولت و جلوگیری از کسری های بودجه بالا و بی انضباطی های مالی در اقتصاد ایران ضرورتی گریز ناپذیر برای کنترل تورم و در نتیجه کنترل چرخه پولی است.

Keywords

Main Subjects